بسمه تعالي
عنوان مقاله: روشهاي افزايش پروتئين دانه گندم
گردآورنده : منظر ارجمندي (عضوسازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس)
سال زراعي 86-87
چكيده
گندم يكي از محصولات استراتژيك كشور بوده و بالغ بر 45% پروتئين و 55%از كالري مورد نياز كشورمان را تأمين مي كند . درصد پروتئين گندم بين 16-8 درصد متغير است . امروزه كشاورزان گندمكار ما تمايلي براي بهبود كيفيت و افزايش پروتئين گندم توليدي خود ندراند چرا كه خريد گندم بر اساس معيار وزن صورت مي گيرند نه پروتئين . اين در حالي است كه در برخي از كشورها كيفيت دانه گندم در خريد اهميت داشته و گندم با پروتئين بالاتر از قيمت بالاتري برخوردار ميباشد. روشهاي مختلفي براي افزايش پروتئين گندم وجود دارد از جمله : انتخاب ارقام با پتانسيل پروتئين بالا ، مصرف كودهاي ازته به صورت تقسيط ، مصرف بهينه كود و آب مخصوصاً مصرف كودهاي پتاسيمي و سولفات روي ، مصرف كودهاي ازته همراه با سم فنيترتيون به هنگام مبارزه با سن گندم . بديهي است در صورتي كه خريد گندم بر مبناي درصد پروتئين صورت گيرد توليد كنندگان را به دنبال راهي براي ارتقاء كيفيت گندم سوق خواهد داد .
مقدمه
گندم از محصولات بسيار مهم كشور ماست و غذاي اصلي مردم را تشكيل مي دهد . گندم با سطح زير كشت نزديك به شش ميليون هكتار و توليد نزديك به 12 ميليون تن بالاترين مقدار پروتئين گياهي را در كشور فراهم مي كند . ميزان پروتئين دانه گندم بين 16-8 درصد متغير است كه اين تغييرات ناشي از توارث محيط و مصرف كودهاست . در حال حاضر گندم در كشور ما براساس وزن و بدون در نظر گرفتن درصد پروتئين خريداري مي شود و متأسفانه هيچ يك از توليد كنندگان به دنبال انتخاب راهي براي افزايش درصد پروتئين گندم نيستند اگر ميزان پروتئين دانه گندم به طور متوسط 12 درصد باشد ميزان پروتئين گياهي حاصل از ده ميليون تن گندم بالغ بر 2/1 ميليون تن در سال خواهد شد كه اين مقدار پروتئين از طريق مصرف نان مي تواند در تأمين پروتئين مورد نياز مردم نقش اساسي داشته باشد . يكي از بهترين روشهاي ترويج در زمينه افزايش پروتئين گندم مصرف بهينه كود مخصوصاً مصرف كودهاي پتاسيمي و سولفات روي از مزارع گندم خواهد بود . اميدواريم وزارت كشاورزي در ايران اقداماتي صورت دهد تا گندم بر مبناي درصد پروتئين خريداري شود .
روشهاي مديريتي موثر بر افزايش درصد پروتئين:
1 – ازت و زمان مصرف آن
پويايي وتحرك ازت در خاك باعث شده كه مديريت مصرف آن براي موفقيت در توليد دانه و پروتئين دانه از اهميت ويژه اي برخوردار باشد . اثر ازت بر رشد گندم كاملاً محسوس و سريع است كه نه تنها بايستي در محيط خاك حفظ شود بلكه لازم است به دقت مطابق نيازهاي رويشي گندم ، مصرف تقسيط آن كنترل گردد.
1-1- اثر ازت بر روي عوامل تعيين كننده عملكرد :
محصول گندم با سه عامل وزن هزار دانه ، تعداد دانه در خوشه و تعداد خوشه در واحد سطح مشخص مي گردد . اين سه عامل تا حدي به يكديگر بستگي دارند . بدين معني كه تعداد خوشه كمتر ممكن است با وزن بيشتر دانه در خوشه جبران گردد ، زيرا هر خوشه مي تواند ازت بيشتري براي مصرف در دسترس داشته باشد وجود ميزان مناسب ازت در مرحله پنجه دهي ممكن است تعداد ساقه هاي داراي خوشه را در واحد سطح افزايش دهد ، مصرف ازت در طي دوره نمو طولي ساقه ، اساس افزايش تعداد دانه در خوشه مي باشد . نقش ازت در مرحلة تشكيل و ظهور خوشه تا حدي سبب افزايش تعداد دانه است ولي اصولاً موجب ازدياد اندازه و وزن دانه خواهد شد . تعادل بين سه عامل فوق با نوع رقم متفاوت است و اين موضوعي است كه بايد براي تعيين زمان صحيح مصرف ازت مورد توجه قرار گيرد ( فنولوژي رشد ) البته بايد توجه داشت كه بهترين رقم از نظر ميزان توليد محصول ، بعد از مرحلة پنجه دهي به ازت بيشتري نياز دارد . چنين ارقامي قادر به توليد دانه هاي بيشتر در هر خوشه و همچنين دانه هاي سنگين تري مي باشند . مثلاً با مصرف بهينه كود در رقم مهدوي در كرج ؛ وزن هزار دانه تا حد 50% افزايش يافت .
كليد افزايش پروتئين دانه گندم ، مديريت صحيح مصرف كود ازته مي باشد . ازت نه تنها باعث افزايش پروتئين مي گردد ، بلكه درصد شيشه اي بودن آن را نيز افزايش مي دهد كه اين خاصيت در سطح جهاني و از ديد خريداران گندم داراي اهميت ويژه اي مي باشد . زيرا نشان دهندة بالا بودن مقدار پروتئين و غلظت عناصر معدني در دانه گندم بوده و تقاضا براي خريد آن نيز بيشتر است .
بوته گندم براي پروتئين سازي به ازت نياز دارد و چون اغلب مواد داخل سلول از پروتئين ساخته مي شود ، بنابراين مصرف اين عنصر در گياه از بقيه عنا
>>بایگانی مطاب